As magnolias, as de folla caduca, están no tempo de abrir a súa flor e ben que o fan.
Flores en forma de tulipán a maioría, outras en forma de estrela. No aire unha suave fragancia; no chan os pétalos caídos a adornar tamén. Abride as portas, a primavera está a vir; deixádea entrar.
04/03/2010
A ameixeira de flor xa avisou.
A primavera está aí, vén de camiño; está xa chamando na porta.
O inverno que se prepare pois para marchar; ten os días contados e non nos vai dar pena que así sexa.
Algunhas arbustos e arbustos adiantan un pouco a súa particular primavera. Así fan o prunus pissardii do que falaba; tamén diversas magnolias de flor que se adianta á folla (m.stellata, m. soulangeana...), o marmeleiro xaponés, e outros máis.
O Aeonium arboreum atropurpurea (á dereita) non quixo faltar a esta nova festa. Unha base de planta arbórea con follas case negras (debe estar no solleiro) e flores douradas vistosas para este tempo.
Existe unha curiosa historia que relaciona a ruda e outras aromáticas co "Vinagre dos catro ladróns".
Dise que no século XVII Europa padeceu unha grande peste que matou a moita xente. Estas pestes sucedíanse, por desgraza, en Europa dende o s. XIV cada certo tempo. Non se sabía porque era nin moito menos como se podía curar; pero morría moita xente.
As casas dos "apestados" (afectados por esa terrible doenza) eran marcadas con cruces vermellas. E aínda nesas dificultades había ladróns que aproveitaban esas circunstancias.
O caso é que algúns ladróns resultaban inmunes á doenza, é dicir, non lles afectaba: eles entraban a roubar nas casas dos apestados, roubaban mesmo aos mortos e non collían esa doenza. Curioso, non é?
Tempo despois, descubriuse que eses ladróns se protexían con un vinagre de viño mesturado con ruda, xarxa, menta, romeu, lavanda, allo e outras aromáticas.
O inverno vai ir dando paso a días un pouco máis longos e as plantas comezan a reorganizarse e saír do seu acobillo invernío. Queren abrir as primeiras flores que adiantan a primavera, pisardi e magnolia de flor, e tampouco tardarán en agromar, outra volta, as primeiras árbores.
Non convén durmirse xa que logo se queremos podar aquelas que antes espertan... e estamos na lúa boa.
Ai, mais para aí o carro, que non é cousa de tirar para diante! Claudieiras europeas ou xaponesas, vide, pereiras... están no tempo e non convén demorarse.
Mais non todas fan igual.
O castiñeiro debe agardar polo menos un mes máis e podalo un pouco antes de que comece a agromar; trátase de que cure axiña as súas feridas (mirade na foto da cima) e que por aí non entre o cancro do castiñeiro, unha enfermidade gravísima para eles.
As cerdeiras ou cereixeiras prefiren as podas (se hai que facelas) alá no verán.
Nos arbustos de flor de cedo (querrias, forsitias, veixelas...) cómpre agardar a disfrutar da súa floración, abondosa e plena, e despois si, podalos para volver ter outra floración o ano seguinte. Do contrario sempre perderemos a mellor floración...e non é cousa, non vos parece?
Este inverno vén bravo: un frío que nos arrecanta na casa, xeadas, neve onde había moito tempo que non se vía, temporais de chuvia e do vento que zoa coma nos mellores tempos...; non me vou queixar, mais vén completiño.
Ai, se nos abandona a calefación, aquí non quedaba vivo "nin can nin gato"!E... disque imos para un clima moito máis quente. Pois menos mal!
Algunhas plantas e árbores coma o xacarandá ou a tibuchina están a sufrir (e outras, as de climas quentes, a morrer). Convén empallar o chan ou botar follas medio metro ao redor para que non xeen as súas raíces; tamén se pode facer con anacos de cartón que nos sobra se logo os cubrimos con terra (así non voan nin queda feo e co tempo desfanse e serve de abono). Ás arbores de folla perenne e delicadas cómpre pórlles unha cubrición temporal que os abrigue na súa copa.
Ai, mais todo isto haino que facer ao seu debido tempo, antes do mal tempo; cómpre, tamén aquí, ser precavidos.
18/12/2009
Cada vez máis guiamos a natureza a onde queremos.
A natureza aparentemente libre e salvaxe (disque natural) é pouco natural; se se prefire, é moi humana (para algúns, demasiado). Traballamos, traballan outros por e para nós, as veigas e leiras para producir o que queremos, ou o que podemos; os mares pouco profundos das nosas rías semellan leiras para aproveitar a súa riqueza de marisco e de sargazos comestibles (aquí aínda hai moito que andar ou mellorar).
Ultimamente estase a mellorar moito na asociación fungo e vexetación para tirar proveito, é dicir, para levar algo á boca que nos resulte de interese. Eis, a asociación de castiñeiros micorrizados con boletus para conseguir un dobre aproveitamento: castañas e madeira por un lado e por outro os valiosos cogordos ou boletos tan desexados no noso outono. Por riba esta micorrización fai máis resistente ao castiñeiro.
Son os tempos que corren... e está ben que así sexa?
Hai novas propostas para aplicar a pequena escala nesta liña.
Vede senón a proposta que nos ofrece o cantinho das aromáticas con todo ben explicadiño (produzir-cogumelos-em-sacos). Non só recolleremos cogumelos, senón que tamén os produciremos. Todo ben!
Unha infusión de menta sempre senta ben; faise gustosa no padal e tranquilizadora para estómago e intestinos.
É moi utilizado no norte de África o té con menta para dar a benvida aos visitantes. A menta acaille dende logo moi ben ao té. A variedade de menta usada no Sahara para acompañar é a menta verde (mentha spicata = mentha viridis).
De mentas temos moitas variedades. Da menta poexo non debemos abusar, mais das outras mentas podemos tomar canto queiramos.
Hai uns días saboreei unhas brevas. É tempo de elas alá por interior da nosa terra.
Mi madriña, que ben sabían!!
Despois de comer algunha...cinco ou seis, nada máis... a vista levoume "ao seu cu". Provocativo, unha cor vermella ben rechamante envolvía a súa abertura e, ás veces, deixaba ver o seu interior. Unha delicia!
Os figos e as brevas son un caso curioso. As súas flores medran cara adentro e acaban por dar un falso froito (tecnicamente había que chamarlle sicono), o figo.
Propiedades.Aromática e medicinal. Úsase moito en colonias e perfumes e en aromaterapia para facilitar o sono. Tamén se emprega en infusións para aromatizar.
Os seus ramalliños floridos secos métense en bolsiñas de tea tanto para meter nos armarios dando un bo cheiro á roupa coma tamén para evitar a couza, ese ser vivo que tanto mal pode facer na roupa que movemos pouco.
Vai moi ben ao lado das roseiras para evitar o pulgón (tampouco fai milagres) e visualmente coma contrapunto de cor.
Solo. Dáse ben en solos secos e pouco fértiles. Calquera solo pode ser bo se drena ben e está moi exposto ao sol.
Exposición. Acaille ben un lugar solleiro (moito sol). É planta de clima mediterráneo. Resiste ben o frío.
Reprodución. Multiplícase espichando anacos das súas póliñas de 10 - 15 cm. Tamén se pode dividir o mato de lavanda.
Poda. Recórtaa en abril e ao rematar a floración (abona despois de recortar, só se a queres máis vizosa). É conveniente podala para que non se faga desgarbada e se afee. Tamén se poda con forma redondeada cando hai varios arbustos formando un conxunto.
É un pequeno arbusto aromático de medio metro de alto e outro tanto de
largo, aínda que pode ser máis alta.
As súas follas son estreitas (angustifolias = follas estreitas) e glaucas (verde agrisalladas). A súa flor ten forma de espiga, de cor azul lilácea.
É frecuente en xardín de herbas aromáticas, por ser decorativa e aromática á vez, pode tamén facer un bordo ou unha sebe baixa, recortada ou libre, moitas veces nas beiras de un paseo.
Ademais da lavanda angustifolia hai outras moitas variedades, algunhas silvestres outras de cultivo ou xardinería: L. dentata, L. stoechas (coñecida como cantroxo, cantroxiña... e existente como silvestre en diversas zonas moi soleadas dos nosos montes) …
Despois de 5 anos é mellor renovar estas plantas para manter unha forma bonita, aínda que pode durar bastante máis anos. Cultivada e moi utilizada na Provenza, no surleste de Francia. De aí son moi coñecidos os seus perfumes de lavanda.
Este recanto, pequeno el, ofrece unha importante variedade de cores. Ai, mais como nas feiras, aínda damos máis polos mesmos cartos: esa sinfonía de cores muda co tempo ao longo do ano.
Subimos a oferta para que non quede aí a cousa: mentas, xarxa e santolina danlle un cheiriño acolledor.
Para os máis inconformistas: as pedras de granito, redondas coma os nosos montes, fanlle o aconchego ao noso recanto.
Non fai falta moito para facer unha delicia. E quen non ten un recuncho?!
Hai moitas variedades de mentas. Ademais, cambian bastante segundo o tipo de terra na que bebe e come, e a cantidade de sol que reciban. O seu cheiro, sempre a menta, tamén pode ser moi diferente: moi forte coma o da foto, suave nos poexos, moi mentolado...
As máis coñecidas son o poexo, a menta verde e a menta piperita (esta realmente é un híbrido).
A menta verde (Mentha spicata = M. viridis) é moi utilizada polos árabes para o seu té verde (viridis=verde). O poexo e a piperita son as dúas máis utilizadas aquí para infusión.
O mentraste ou menta brava nace silvestre nos prados e veigas.
É pouco valorado como menta (algúns dubidan da súa condición e chámanlle falsa menta).
Iso si, cando nos pican as estrugas ou ortigas, resultan moi ben para calmar o pruído... e sempre están alí á beira. Eis, a natureza dános o bo e o malo!
Ai, por certo, a avespa non me picou! Debíalle gustar que a sacase de corpo enteiro... aínda que eu non as tiña todas comigo.
A alfabaca ou albahaca(Ocimum basilicum) ten a folla grande, mentres que o manxerico (Ocimum basilicum minimum) ten a folla pequena.
Os dous son de tamaño pequeno. Son, na nosa zona, plantas anuais, que se sementan no inicio da primavera e morren antes do inverno. Se os temos no interior, poden vivir un ano máis.
Follas moi usadas na cociña e forte arrecendo.As flores son brancas e tamén cheiran moito.
As propiedades son semellantes nas dúas especies.
O seu cheiro disque repele insectos; por isto, é colocado nas fiestras para que debido ao seu forte aroma non entren mosquitos ao interior e, ao tempo, que aromatice o interior.
Propiedades. Condimentar, medicinal e aromático.Axeitado para tortillas, carnes, peixes, ensaladas ...Condimentar só ao remate de cociñado, sen cocer as súas follas. Tamén pode tomarse en infusión e facer prebe ou salsas; é fundamental no "pesto" italiano.Mellora as dixestións, evita as flatulencias, é bo para gripes e constipados.
Solo. Rico e ben drenado
Exposición. Moita luz, mais vaille mellor sen demasiado sol directo (o sol do mediodía pode queimar as súas follas).
Reprodución. Por semente, na primavera (tarda uns 15 días en prender).
Se queremos ter un "manjerico" ao estilo minhoto plantar nun tarro de barro varias sementes próximas para que dean forma redondeada e máis vistosa.
É a miña planta aromática favorita (tamén foi así para boa parte do alumnado); o seu arrecendo a limón é intenso e moi agradable.
Arbusto de folla caduca que, se non o podamos, acada os 2 - 3 m de altura. As súas follas de cor verde clara soltan un forte e delicado arrecendo a limón cando as rozamos coa man.
Perde as súas follas cando se fan duros os fríos do inverno.
É nativa da Arxentina, Chile e o Perú, do sur de América. Introduciuse en Europa no s. XVIII.
Florece no verán, con pequenas flores brancas en panícula.
Propiedades: Aromática e medicinal (en menor medida condimentar).
Utilízase en infusión para problemas dixestivos; tamén é calmante.
É moi axeitada para licores.
Aromatiza excelentemente aceites e bebidas ou comidas refrescantes. A un cóctel frío apórtalle un toque exótico e aromatizante que o fai perfecto.
Vai ben con peixe.
En aromaterapia aporta calma e benestar polo que é boa para calmar os estados nerviosos.
Aprovéitanse as follas, verdes ou secas.
Poda: É conveniente podala 2 ou 3 veces no ano para manter un tamaño menor, máis redondeada e maior produción de follas. Tamén se pode deixar libre, sen podar.
Solo: Prefire os solos lixeiros e profundos.
Exposición: Sol
Reprodución: Abacelándoa ou emporcándoa (dobrando e metendo algún ramallo no chan ata que bota raíces) e por estacas, de leña dura no inverno e semileñosas na primavera-verán. Aquí, na nosa Terra, non produce sementes viables.
Foto: Bruno Carrillo
non quedou de todo mal. Ou non?
