Polo nariz adentro

Tomate

2011-08-09T18:53:00.004+02:00

Comidos en ensalada, con outros engadidos ou non; soíños coma se foren mazás (máis raro pero igual de saborosos) ou en gazpachos para os amigos dos purés ou desdentados.

Os tomates sempre van ben.

Cultivo fácil se lle aportamos sol, unha pouca agua á beira dos pés e ningunha nas follas (hai que amolarse cando chove); cómpre tamén vara longa e ataduras de cando en vez (con froito todas as ataduras fanse poucas os días de vento) e cortarlle moitos dos fillos que botan entre o tronco e as follas. O podalo é importante, máis aínda nas partes baixas para que os tomates non toquen coa terra e estean aireados; mais a poda debémola incrementar ou diminuír segundo bote moita ramallada ou pouca. No primeiro dos casos mesmo vén ben unha poda das follas xusto despois do último froito. Trátase xa que logo de que vaia a forza para o froito e non tanto para esa ramallada. Ollo! Non debemos pelalo e deixalo sen ningunha folla, que algo así xa teño visto; a tomateira ten que facer o seu alimento e precisa tamén follas.

Sulfatar ou non? Estes están sen sulfatar e vailles ben. Se os sulfatas, coidadiño co que lle botas, vai ser o que comes.

Arrastrados polo chan

2011-07-09T14:05:00.014+02:00

Tromentelo (Thymus caespititius)

Xa, xa. Xa sei que os tempos van mal.

Non propoño aquí abaixarse máis. Falarei daquelas aromáticas amigas do terreo pobre, xerofitas e de medrar escaso; as máis interesantes por seren de escasas necesidades e...aínda así lindas.

Nas plantas tamén hai quen anda sempre erguida buscando esa luz do sol que tanta falta fai, quen vai ben nas sombras e o moita abundancia de sol só fai queimar as súas follas e tamén a
súa vida e quen aínda desexoso do sol gústalle andar arrastrado polo chan.

Serpol (Thymus serpyllum)

Para iso os terreos deben ser pobres, pois os ricos atraerían moitos competidores mellor dotados e co tempo acabarían coa súa vida.

Romeu postrado (Thymus of. prostratus)

Aquí ofrezo hoxe tres aromáticas que medran moito ao largo e ben pouquiño ao alto.

San Xoán

2011-06-22T23:59:00.005+02:00

Serpón ou serpol. Thymus serpyllum

Chegou San Xoán. Días grandes, noites pequenas, sardiñadas, lume novo... e as clases que acabaron.

Eu fun ver o arrecendario, un pouco descoidado de tan ocupado que andei, e atopei, para miña alegría, varios tomiños en flor. San Xoán, xa chegou o verán! Eu, sen facer ruído, abrinlle a porta con gusto.

No Porto e en Braga xa teñen preparado o manjerico con unha quadra feita para a ocasión para namorar ou agasallar. Comezan as súas grandes festas no Minho. Boa falta lles fará! Co que está a chover por alí a nivel económico e social ( non perdades de escoitar aquí a magnífica canción de Deolinda, "Que parva que eu sou"). Boas serán as festas e os martelos a martelar nas cabeciñas de grandes e meniños esta noitiña e aínda algún que outro allo porro a pasar polo nariz.

Por aquí botarémonos ao monte á procura do tromentelo, un tomiño a rente do chan, silvestre case sempre e que este ano está agora en flor. O seu arrecendo ha ser mellor. Eu realmente ao monte non vou, tróuxono para a casa e naturaliceino no meu xardín, entre dúas lousas.
-Rapaciña bonita, con que lavas o pelo?

-Cunha planta do monte chamada tromentelo.

Manda a tradición botar uns anacos do tromentelo nun cacho con auga xunto con outras herbas de San Xoán (o hipérico, a herba luísa... todas ben cheirentas menos a ruda) e lavarse ao outro día pola mañá; disque así é como acai á ocasión. Non abusedes da ruda nesta mestura, que dá mal cheiro, se queredes achegarvos a alguén querido. Quedades avisados!

Tromentelo.Thymus caespititius

grande equipo

2011-06-12T23:01:00.005+02:00

Conto con un grandísimo equipo...haha... e perfectamente equipado, non é?

Regar, arrincar herbas, mirar e aprender... Os momentos preferidos son os recreos.

Tamén descubrimos. Hai cabazos moi raros que por parecer non parecen cabazos.
Os tomates medran (os tomates cherry moito menos cós outros), mais aínda están todos verdes.

Algunha vez tamén tocou probar o que se producía: os cogombros ("pepinillos").

A horta vai

2011-05-26T19:00:00.000+02:00

Fixemos sementeira na aula e no corredor. Un pouco de todo: cabazos, pepinos, berenxenas, leituga, tomates, alfabaca, pirixel... Que sei eu! Unha morea de cousas. Despois trasladamos estas plantiñas á horta, mellor dito, ás hortas, que temos dúas.

O tempo foi mellorando e as plantas medraron.

Xa están ben bonitas!

Regamos, comemos morangos (a isto gañáronnos as pombas...e por goleada) e frambuesas e temos uns pepinos que dá gusto.

Algunhas nenas pasan todos os recreos na horta.
Arrincan herbas malas, regan e miran.

Pequena historia da horta escolar

2011-05-25T20:18:00.008+02:00

Un día de outono, case inverno, decidimos unha compañeira mais eu facer unha hortiña para uso escolar: debería permitir aprender, tocar, ver... Tampouco pretendiamos gastar nin que despois fose insostible. Tiña que ser pequena...mais xeitosiña. E...así como ves quedou.

Un recinto feito con bordos reaproveitados e mesmo un banquiño para repousar. Os bloques recolléronse do refugallo de unha obra nun parque, o transporte en carreta a conta do lombo do blogueiro e a colocación a conta dos dous anteriormente citados. Non se gastou un can!

As ferramentas usadas foron un pouco rudimentarias, era o que había, mais fíxose.

Despois veu unha capa de follas secas recollidas no noso patio, facendo base... e por riba outra capa de terra.

Máis tarde esta horta deu lugar a dúas, distintas. Aproveitouse un anaco do terreo con algo de terra. O resto ten xabre ben pisado con pisón e gramón invasor.

Arrecendario con recendo e cor

2011-05-24T00:14:00.004+02:00

As aromáticas tamén poden ser lindas, non é?

Algunhas herbas son lindas pola flor, outras polos distintos tonos de cor e hai algunha coma a xarxa tricolor que xunta folla e flor coloridas. Por riba, é moi dura e reprodúcese moi ben espichándoa no chan e dándolle un mesiño para que enraíce ben.

Menta piperita

2011-05-01T11:43:00.000+02:00

Mentha x piperita

É un híbrido da mentha aquática e mentha spicata (a hortelá ou menta verde).

Planta moi coñecida e utilizada.

Propiedades: Aromática, medicinal e condimentar. Aroma forte e mentolado moi agradable. A súa infusión facilita a dixestión, impedindo a flatulencia, vómitos, diarrea e indixestións; tamén é boa para os estados de fatiga.

Mestura moi ben cos chocolates e co café. Moi utilizada en diversas medicinas así coma en pasta de dentes, deterxentes...

Solo: Ricos e húmidos (non empozados) coma todas as mentas.

Exposición: Sol ou, aínda mellor, semisombra

Poda: Conveniente facelo con frecuencia e despuntar (cortar cos dedos ou tesoiras a terminación ou cima do talo da planta) para que ramifique.

Reprodución: O mellor é por división de mata. Debemos ter en conta que pode ser invasiva, pois, se lle vai ben, inza moito. Se se quere evitar, mellor cultivar en tarro (mesmo podemos enterralo); aí non ten para onde escapar. Tamén se poden meter talos en auga ata que botan raíces ou espichalos en terra húmida.

Dourado relucente

2011-03-24T21:04:00.000+01:00

Aeonium arboreum atropurpurea

Unha linda flor dourada, mellor tres florazas, para unha magnífica planta coa folla case negra.
A flor vén cando máis falta fai e máis pode destacar, no medio do inverno.
E vén para durar, bota ollando ao ceo uns dous meses. Non é pouco!

Se queres que destaque aínda máis, vaille dando unha forma arbórea.

Ausencia de xeadas e moito sol é o único que pide.

Floreceu a sakura

2011-03-21T22:43:00.004+01:00

A primavera xa viña anunciando que chegaba... e un bo día, unha forma calquera de dicir hoxe, chegou. E nós aquí... agradecendo.

A entrada da primavera, a festa das cerdeiras en flor, é un magno acontecemento no Xapón. Este ano boa falta lles fai que floreza a sakura, que a cerdeira lles traia unha primavera que leve o duro e moi sufrido final de inverno!

O Pai Inverno vai fóra

2011-03-13T20:35:00.010+01:00

Fun ver Gondomar e isto é o que alí vin.
As magnolias andaban de troula a despedir o inverno.
Flores en forma de tulipán ou de estrela anunciándonos que a primavera non ha tardar en vir.

Primeiro saíron as máis claras (a magnolia soulangeana, unha arboriña, e a m. stellata, un arbusto), xa levan bastante máis de un mes coa flor, agora ao remate compartindo espazo xa coa folla nova. Hai pouco, no cambio de mes, floreou a m. liliiflora, un arbusto de escasa idade, coa flor máis púrpura.

o liño, ese cultivo

2011-01-30T17:30:00.015+01:00

O liño non se plantaba na cesta, non; facía falta unha leira ou veiga...e que contase con un corgo con auga para enchoupalo durante uns días cando se recollía.
Cumpría separar o gran,
cascalo...

Separar a estopa da liñaza e fiar.

O liño foi un cultivo que deu moito que facer...vestiu e marcou unha época.
Eran seráns de fiadeiro, traballo e diversión ata que a noite entraba.

*A Cruz do Incio: Un día de moita calor no remate do verán pasado

Magosto

2010-11-11T22:54:00.004+01:00

Hoxe é San Martiño.
Tempo de castañas e dos magostos.
A recoller nos soutos e a comer na casa...ou no monte.
Eu xa recollín as do meu castiñeiro, que souto...con souto aínda non conto.
Fixen caso do refrán que avisa de que as castañas que despois do S. Martiño quedan no souto son do moucho.

Magosto.
A nós tócanos mañá.
E dálle, que se cadra non se pode.
Xíe (isto non ha de ser) ou chova as castañas han de pasar pola pota.
Ben, iso dixeron algúns, que o falar non ten cancelas e...xa veremos se manteñen.

Hai que saír un pouco da rotina, sempre vén ben. A conto de iso estiven estes días a ver cousas interesantes na rede para aproveitar (pola cara!) na escola e gustoume moito este conto.

outono

2010-11-03T23:26:00.003+01:00

E fíxose vermello. Lindo, non é?

Auga, cor e uns días de repouso. A primeira ás veces fai falta; as outras dúas xamais andan sobradas.

Campo que parece xardín

2010-10-16T13:08:00.000+02:00

Foto: ?

Hai veces que o campo é... campo. Que vai ser senón?

Tamén hai veces que ese campo e tan traballado e moldeado que ben parece un fermoso xardín. O cultivo do arroz no surleste asiático moldeou tanto o terreo, e tan ben, que é unha fermosura. A produción e a estética van da man collidos.

Lavanda dentata

2010-10-07T21:15:00.007+02:00

Folla dentada e arrecendo máis intenso.
Máis verdosiña cá L. angustifolia.

lagerstroemia

2010-09-28T17:07:00.003+02:00

Lagerstroemia indica

Lagerstroemia (con g suave), árbore de xúpiter, lila das indias... Nomes diversos para este arbusto que pode dar unha arboriña.

En agosto e setembro loce pola súa magnífica flor, no outono pola coloración avermellada das follas e no inverno pola casca do seu tronco.

Completiño xa que logo.

E que menta é?

2010-09-20T20:59:00.006+02:00

Mira que lle levo dado voltas a esta menta que teño comigo e que axudei a espallar. Verde medio e con certo brilo, arrecendo moi intenso, flor tal como se ve... Gústame máis o seu arrecendo có seu sabor...

Este verán en Italia, no Horto botánico Lorenzo Rota en Bérgamo, moi bo e didáctico, pensei dar coa solución, mais non; aínda non foi de esta. Estaba seguro mal denominada; sempre segundo o meu criterio e o de outros dous entendidos alí presentes, enténdase ben.

Alguén pode aportar algunhas luces neste sensaber?
Para quedar entre nós, que menta é?

cor no arrecendario

2010-09-06T21:41:00.004+02:00

Quen dixo que un arrecendario non ten cor... ou que só pode ser verde?

Tromentelo

2010-07-19T13:58:00.004+02:00

O tromentelo coma todos os anos veu en flor. Dentro de poucos días vai pasar do verde ao rosa, acuguladiño de flores, mentres se arrastra polo chan.

Resistente, capaz de vivir con ben pouco, só uns poucos cm de altura e un arrecendo xeitoso.
Un dos mellores para cubrir o chan entre pedras.

Rotonda dos bídalos

2010-06-02T22:47:00.007+02:00

A teima que algúns teñen de valorar pouco o propio e o intento da súa substitución polo de Castela non só afecta á lingua...á nosa, claro. Certo, na lingua é moi notorio, máis ca en calquera outro eido.

Os partidarios da terra queimada (a nosa terra) para aquí poñer o de fóra...aínda que sexa peor tamén se dá na denominación das nosas árbores e mesmo das rotondas por fin adornadas.

A Voz de Galicia, o buque insignia do feijoísmo, ese xornal que marca o arrecú no que estamos, tamén está a dar pasos neste sentido. Teño gardado dende hai ano unha noticia da inauguración das rotondas de Lalín, noticia creada nese xornal no seu 1º Ano Trunfal.(glorieta de los álamos)

Non ten desperdicio, os nosos bídalos (palabra que se utiliza na Terra do Deza) ou bidueiros, altos e de casca branca, transformados en vulgares álamos. Manda carallo!

Atila por aquí pasou.

Incultos ou de mala fe.

Pode xunguir tamén as dúas condicións, non é?

Glicinia

2010-05-03T17:17:00.006+02:00

Flor rechamante,

mellor arrecendo.

Nós que se retorcen, flores que dan vida.
Lindas sempre no emparrado.

cerdeiras en flor

2010-04-21T23:52:00.009+02:00

Foto: Bruno Carrillo

A festa da cerdeira ou cereixeira en flor é ben especial no Xapón.

Marca a entrada da primavera, anima, fai lindo e a todos interesa.
Eis o máis grande evento oriental.

Aquí, no Sol Poñente, quixemos darlle un toque que iso lembrase... e certamente non quedou de todo mal. Ou non?

magnolia en flor

2010-03-17T21:23:00.002+01:00

As magnolias, as de folla caduca, están no tempo de abrir a súa flor e ben que o fan.

Flores en forma de tulipán a maioría, outras en forma de estrela.
No aire unha suave fragancia; no chan os pétalos caídos a adornar tamén.
Abride as portas, a primavera está a vir; deixádea entrar.

2010-03-04T14:44:00.005+01:00

A ameixeira de flor xa avisou.

A primavera está aí, vén de camiño; está xa chamando na porta.

O inverno que se prepare pois para marchar; ten os días contados e non nos vai dar pena que así sexa.

Algunhas arbustos e arbustos adiantan un pouco a súa particular primavera.
Así fan o prunus pissardii do que falaba; tamén diversas magnolias de flor que se adianta á folla (m. stellata, m. soulangeana...), o marmeleiro xaponés, e outros máis.

O Aeonium arboreum atropurpurea (á dereita) non quixo faltar a esta nova festa. Unha base de planta arbórea con follas case negras (debe estar no solleiro) e flores douradas vistosas para este tempo.

Será lenda ou verdade?

2010-02-20T17:31:00.002+01:00

Existe unha curiosa historia que relaciona a ruda e outras aromáticas co "Vinagre dos catro ladróns".

Dise que no século XVII Europa padeceu unha grande peste que matou a moita xente. Estas pestes sucedíanse, por desgraza, en Europa dende o s. XIV cada certo tempo. Non se sabía porque era nin moito menos como se podía curar; pero morría moita xente.

As casas dos "apestados" (afectados por esa terrible doenza) eran marcadas con cruces vermellas. E aínda nesas dificultades había ladróns que aproveitaban esas circunstancias.

O caso é que algúns ladróns resultaban inmunes á doenza, é dicir, non lles afectaba: eles entraban a roubar nas casas dos apestados, roubaban mesmo aos mortos e non collían esa doenza. Curioso, non é?

Tempo despois, descubriuse que eses ladróns se protexían con un vinagre de viño mesturado con ruda, xarxa, menta, romeu, lavanda, allo e outras aromáticas.

E será un conto?

É tempo de poda

2010-02-10T20:40:00.005+01:00

Pola Candeloria
a metade do inverno vai fóra.

Por San Brais
unha hora máis.

O inverno vai ir dando paso a días un pouco máis longos e as plantas comezan a reorganizarse e saír do seu acobillo invernío. Queren abrir as primeiras flores que adiantan a primavera, pisardi e magnolia de flor, e tampouco tardarán en agromar, outra volta, as primeiras árbores.

Non convén durmirse xa que logo se queremos podar aquelas que antes espertan... e estamos na lúa boa.

Ai, mais para aí o carro, que non é cousa de tirar para diante!
Claudieiras europeas ou xaponesas, vide, pereiras... están no tempo e non convén demorarse.

Mais non todas fan igual.

O castiñeiro debe agardar polo menos un mes máis e podalo un pouco antes de que comece a agromar; trátase de que cure axiña as súas feridas (mirade na foto da cima) e que por aí non entre o cancro do castiñeiro, unha enfermidade gravísima para eles.

As cerdeiras ou cereixeiras prefiren as podas (se hai que facelas) alá no verán.

Nos arbustos de flor de cedo (querrias, forsitias, veixelas...) cómpre agardar a disfrutar da súa floración, abondosa e plena, e despois si, podalos para volver ter outra floración o ano seguinte. Do contrario sempre perderemos a mellor floración...e non é cousa, non vos parece?

Non chove a gusto de todos

2010-01-13T21:43:00.005+01:00

http://sobreturismo.es/wp-content/uploads/kenrokuen_nieve.jpg

Este inverno vén bravo: un frío que nos arrecanta na casa, xeadas, neve onde había moito tempo que non se vía, temporais de chuvia e do vento que zoa coma nos mellores tempos...; non me vou queixar, mais vén completiño.

Ai, se nos abandona a calefación, aquí non quedaba vivo "nin can nin gato"! E... disque imos para un clima moito máis quente. Pois menos mal!

Algunhas plantas e árbores coma o xacarandá ou a tibuchina están a sufrir (e outras, as de climas quentes, a morrer). Convén empallar o chan ou botar follas medio metro ao redor para que non xeen as súas raíces; tamén se pode facer con anacos de cartón que nos sobra se logo os cubrimos con terra (así non voan nin queda feo e co tempo desfanse e serve de abono).
Ás arbores de folla perenne e delicadas cómpre pórlles unha cubrición temporal que os abrigue na súa copa.

Ai, mais todo isto haino que facer ao seu debido tempo, antes do mal tempo; cómpre, tamén aquí, ser precavidos.

2009-12-18T18:11:00.003+01:00

Cada vez máis guiamos a natureza a onde queremos.

A natureza aparentemente libre e salvaxe (disque natural) é pouco natural; se se prefire, é moi humana (para algúns, demasiado). Traballamos, traballan outros por e para nós, as veigas e leiras para producir o que queremos, ou o que podemos; os mares pouco profundos das nosas rías semellan leiras para aproveitar a súa riqueza de marisco e de sargazos comestibles (aquí aínda hai moito que andar ou mellorar).

Ultimamente estase a mellorar moito na asociación fungo e vexetación para tirar proveito, é dicir, para levar algo á boca que nos resulte de interese. Eis, a asociación de castiñeiros micorrizados con boletus para conseguir un dobre aproveitamento: castañas e madeira por un lado e por outro os valiosos cogordos ou boletos tan desexados no noso outono. Por riba esta micorrización fai máis resistente ao castiñeiro.

Son os tempos que corren... e está ben que así sexa?

Hai novas propostas para aplicar a pequena escala nesta liña.

Vede senón a proposta que nos ofrece o cantinho das aromáticas con todo ben explicadiño (produzir-cogumelos-em-sacos). Non só recolleremos cogumelos, senón que tamén os produciremos. Todo ben!

Infusión de menta

2009-12-01T00:02:00.000+01:00

Foto: collida da net

Unha infusión de menta sempre senta ben; faise gustosa no padal e tranquilizadora para estómago e intestinos.

É moi utilizado no norte de África o té con menta para dar a benvida aos visitantes. A menta acaille dende logo moi ben ao té. A variedade de menta usada no Sahara para acompañar é a menta verde (mentha spicata = mentha viridis).

De mentas temos moitas variedades. Da menta poexo non debemos abusar, mais das outras mentas podemos tomar canto queiramos.

Aí vai unha menta!

xardíns comunicantes

2009-11-21T00:28:00.001+01:00

Foto: ?

Unha sorpresa. O xardín continúa no socalco inferior.

E faise o círculo.

Un esquema ben equilibrado e regular, moi clásico, mais con unha sorpresiña.

Linda natureza

2009-11-14T16:20:00.003+01:00

Foto: ?

Algúns xardíns fanse sos, ou case. E hai veces que resulta difícil superar estes xardíns que a natureza creou para nós.

Cómpre querer velos. Hai que aproveitar eses poucos momentos de bo tempo que temos entre choivas para saír, pasear e... deliciarnos.

Quen non quere ver?

É outono.

Flor cara adentro

2009-11-05T17:14:00.004+01:00

Hai uns días saboreei unhas brevas. É tempo de elas alá por interior da nosa terra.

Mi madriña, que ben sabían!!

Despois de comer algunha...cinco ou seis, nada máis... a vista levoume "ao seu cu". Provocativo, unha cor vermella ben rechamante envolvía a súa abertura e, ás veces, deixaba ver o seu interior. Unha delicia!

Os figos e as brevas son un caso curioso. As súas flores medran cara adentro e acaban por dar un falso froito (tecnicamente había que chamarlle sicono), o figo.

Que vos aproveiten! Se tedes ocasión.

Lavanda no teu recanto

2009-10-23T20:09:00.002+02:00

Foto: gpdata

Propiedades. Aromática e medicinal. Úsase moito en colonias e perfumes e en aromaterapia para facilitar o sono. Tamén se emprega en infusións para aromatizar.

Os seus ramalliños floridos secos métense en bolsiñas de tea tanto para meter nos armarios dando un bo cheiro á roupa coma tamén para evitar a couza, ese ser vivo que tanto mal pode facer na roupa que movemos pouco.

Vai moi ben ao lado das roseiras para evitar o pulgón (tampouco fai milagres) e visualmente coma contrapunto de cor.

Solo. Dáse ben en solos secos e pouco fértiles. Calquera solo pode ser bo se drena ben e está moi exposto ao sol.

Exposición. Acaille ben un lugar solleiro (moito sol). É planta de clima mediterráneo.
Resiste ben o frío.

Reprodución. Multiplícase espichando anacos das súas póliñas de 10 - 15 cm. Tamén se pode dividir o mato de lavanda.

Poda. Recórtaa en abril e ao rematar a floración (abona despois de recortar, só se a queres máis vizosa). É conveniente podala para que non se faga desgarbada e se afee. Tamén se poda con forma redondeada cando hai varios arbustos formando un conxunto.

LAVANDA

2009-10-19T21:45:00.008+02:00

Lavandula angustifolia

É un pequeno arbusto aromático de medio metro de alto e outro tanto de

largo, aínda que pode ser máis alta.

As súas follas son estreitas (angustifolias = follas estreitas) e glaucas (verde agrisalladas). A súa flor ten forma de espiga, de cor azul lilácea.

É frecuente en xardín de herbas aromáticas, por ser decorativa e aromática á vez, pode tamén facer un bordo ou unha sebe baixa, recortada ou libre, moitas veces nas beiras de un paseo.

Ademais da lavanda angustifolia hai outras moitas variedades, algunhas silvestres outras de cultivo ou xardinería: L. dentata, L. stoechas (coñecida como cantroxo, cantroxiña... e existente como silvestre en diversas zonas moi soleadas dos nosos montes) …

Despois de 5 anos é mellor renovar estas plantas para manter unha forma bonita, aínda que pode durar bastante máis anos.

Cultivada e moi utilizada na Provenza, no surleste de Francia. De aí son moi coñecidos os seus perfumes de lavanda.

Recanto

2009-10-10T21:51:00.003+02:00

Este recanto, pequeno el, ofrece unha importante variedade de cores. Ai, mais como nas feiras, aínda damos máis polos mesmos cartos: esa sinfonía de cores muda co tempo ao longo do ano.

Subimos a oferta para que non quede aí a cousa: mentas, xarxa e santolina danlle un cheiriño acolledor.

Para os máis inconformistas: as pedras de granito, redondas coma os nosos montes, fanlle o aconchego ao noso recanto.

Non fai falta moito para facer unha delicia. E quen non ten un recuncho?!

Mentas

2009-10-05T20:58:00.001+02:00

Hai moitas variedades de mentas. Ademais, cambian bastante segundo o tipo de terra na que bebe e come, e a cantidade de sol que reciban. O seu cheiro, sempre a menta, tamén pode ser moi diferente: moi forte coma o da foto, suave nos poexos, moi mentolado...

As máis coñecidas son o poexo, a menta verde e a menta piperita (esta realmente é un híbrido).

A menta verde (Mentha spicata = M. viridis) é moi utilizada polos árabes para o seu té verde (viridis=verde). O poexo e a piperita son as dúas máis utilizadas aquí para infusión.

O mentraste veu en flor

2009-09-28T22:46:00.001+02:00

Mentha rotundifolia

O mentraste ou menta brava nace silvestre nos prados e veigas.

É pouco valorado como menta (algúns dubidan da súa condición e chámanlle falsa menta).

Iso si, cando nos pican as estrugas ou ortigas, resultan moi ben para calmar o pruído... e sempre están alí á beira. Eis, a natureza dános o bo e o malo!

Ai, por certo, a avespa non me picou! Debíalle gustar que a sacase de corpo enteiro... aínda que eu non as tiña todas comigo.

Alfabacas e manxericos

2009-09-22T19:31:00.001+02:00

A alfabaca ou albahaca(Ocimum basilicum) ten a folla grande, mentres que o manxerico (Ocimum basilicum minimum) ten a folla pequena.

Os dous son de tamaño pequeno.
Son, na nosa zona, plantas anuais, que se sementan no inicio da primavera e morren antes do inverno. Se os temos no interior, poden vivir un ano máis.

Follas moi usadas na cociña e forte arrecendo. As flores son brancas e tamén cheiran moito.

As propiedades son semellantes nas dúas especies.

O seu cheiro disque repele insectos; por isto, é colocado nas fiestras para que debido ao seu forte aroma non entren mosquitos ao interior e, ao tempo, que aromatice o interior.

Propiedades. Condimentar, medicinal e aromático. Axeitado para tortillas, carnes, peixes, ensaladas ... Condimentar só ao remate de cociñado, sen cocer as súas follas.
Tamén pode tomarse en infusión e facer prebe ou salsas; é fundamental no "pesto" italiano. Mellora as dixestións, evita as flatulencias, é bo para gripes e constipados.

Solo. Rico e ben drenado

Exposición. Moita luz, mais vaille mellor sen demasiado sol directo (o sol do mediodía pode queimar as súas follas).

Reprodución. Por semente, na primavera (tarda uns 15 días en prender).

Se queremos ter un "manjerico" ao estilo minhoto plantar nun tarro de barro varias sementes próximas para que dean forma redondeada e máis vistosa.

Auga

2009-09-11T21:20:00.006+02:00

Nimes. Xardín da Fontana

Unha calor insoportable.

As chicharras facendo un ruído monótono e moi pesado.

O ceo ameazando tormenta; tormenta que á fin non chegou.

A auga aí a refrescar.
Agradécese, agradeceuse, nun día así.

Herba luísa

2009-09-06T23:33:00.001+02:00

Aloysia triphylla (ou Lippia citriodora)

É a miña planta aromática favorita (tamén foi así para boa parte do alumnado); o seu arrecendo a limón é intenso e moi agradable.

Arbusto de folla caduca que, se non o podamos, acada os 2 - 3 m de altura. As súas follas de cor verde clara soltan un forte e delicado arrecendo a limón cando as rozamos coa man.

Perde as súas follas cando se fan duros os fríos do inverno.

É nativa da Arxentina, Chile e o Perú, do sur de América. Introduciuse en Europa no s. XVIII.

Florece no verán, con pequenas flores brancas en panícula.

Propiedades: Aromática e medicinal (en menor medida condimentar).

Utilízase en infusión para problemas dixestivos; tamén é calmante.

É moi axeitada para licores.

Aromatiza excelentemente aceites e bebidas ou comidas refrescantes. A un cóctel frío apórtalle un toque exótico e aromatizante que o fai perfecto.

Vai ben con peixe.

En aromaterapia aporta calma e benestar polo que é boa para calmar os estados nerviosos.

Aprovéitanse as follas, verdes ou secas.

Poda: É conveniente podala 2 ou 3 veces no ano para manter un tamaño menor, máis redondeada e maior produción de follas. Tamén se pode deixar libre, sen podar.

Solo: Prefire os solos lixeiros e profundos.

Exposición: Sol

Reprodución: Abacelándoa ou emporcándoa (dobrando e metendo algún ramallo no chan ata que bota raíces) e por estacas, de leña dura no inverno e semileñosas na primavera-verán. Aquí, na nosa Terra, non produce sementes viables.

Xardín de tarros

2009-08-22T22:03:00.001+02:00

Foto: ?

Aquí vai un xardín plenamente moderno.
Menor consumo de auga e maior comodidade no mantemento do xardín.

Forma, repetición de elementos e cor

A quen non lle gusta?

Verme colorido

2009-08-15T11:57:00.000+02:00

Foto: ?

Simpática e chamativa esta miñoca!!

Xardín e xogo (II)

2009-08-02T13:32:00.004+02:00

Arte de recorte especial no xardín. Todo para sorprendernos.
O crocodilo, atrapado e partido en dous, antes de chegar á auga; o coello, a espreitar.

Mundo cruel (tamén para o crocodilo).

Paciencia no tempo para darlle forma e sabedoría.
As tesoiras son as amas na topiaria.

Xardíns-xogo... para ver

Xardín e xogo

2009-07-26T14:36:00.006+02:00

Un xardín para xogar,
para apañar unha sorpresa (nada, un pequena molladela)
e para levar os meniños.

Olliño onde pisades!

Gustades?

Tromentelo

2009-07-22T15:13:00.002+02:00

Thymus caespititius

O seu nome parece ser unha deformación de dúas voces: tomentelo e tormenta.
Tamén é coñecido como tormentelo e trementelo.

- Dime, rapaza bonita,

con que te lavas o pelo?

- Cunha herba do monte

que lle chaman tromentelo.

- Mozas dalá de alá darriba,

con que lavades o pelo?

- Lavámolo cunha pranta do monte
que se chama tromentelo.

Este subarbusto perenne é un tomiño de moi pouca altura que podemos ver ás veces nos nosos montes. Arrástrase polo chan non levantando máis de 15 cm e pode acadar, sen embargo, os 45 cm cara aos lados.
Ao tocar as súas follas solta un forte arrecendo a tomiño.
Flor rosa (tamén lila ou branca). Florece de finais da primavera ao verán.

Axeitado para plantar entre pedras de camiños pouco pisados. Práctico nas rocallas e nos xardíns de baixo mantemento.

Propiedades: aromática, medicinal e condimentar.

Solo: areento e ben drenado

Exposición: soleada

Atrae insectos útiles.

Villandry

2009-07-16T19:48:00.002+02:00

Entre os máis grandes xardíns do mundo está, sen dúbida, o do Chateau de Villandry, no val do Loira, en Francia.

Xardín amplo, de vexetais recortados e domesticados polas tesoiras, das cores, dos sentidos, da horta-xardín... Unha delicia!

Só unha pega vin eu, cando alí fun; o seu xardín de aromáticas non me gustou. Hahaha...paréceme que van ter que cursar visita ao Pena de Francia

Feliz

2009-06-30T20:48:00.002+02:00

Feliz.
Feliz cada vez que chega un 30 de xuño.
Só este 30 do ano é que...non sei eu ben, pero ten un aquel...que outros días non teñen. Nada. Nin comparación.

Mais este ano non veu de todo feliz: despedidas, xente que un quere e da que se aparta...

O manxerico en Portugal

2009-06-23T19:06:00.000+02:00

Foto: Zwigmar

O manjerico (Ocimum basilicum minimum), a "erva dos namorados", é a planta mais popular das festas de S. João tanto no Porto coma en Braga. Algo semellante ocorre coa de Santo António en Lisboa.

É a planta dos namorados ou dos que desexan namoro.

Véndense en tarros dándolle unha forma redondeada. No testo cravan unha bandeiriña na que escriben unha copla ou "quadra" alusiva ás súas calidades, ao San Joao, á festa cos amigos ou ao namoro.

"Ó meu rico Sao Joao,

eu gosto de ti assim:
a sardinha a pingar no pao

e os amigos juntos de mim!!"

Olla o meu manxerico,
de idea ben orixinal,
un cheiriño ben lindo,
forma feita sen igual.

A que ben cheira, pois entón,
o manxerico fenomenal;
cheira a imaxinación
vida de quen é habitual

A noite de San Xoán celébrase moito no norte de Portugal, no Minho; celébrase máis aínda que aquí: sardiñas asadas, viño verde, festa popular toda a noite, regalo do manxerico coa correspondente "quadra", o allo porro a pasar polo nariz... Ben, o allo porro xa comeza a escasear e vai sendo substituído para a ocasión polos marteliños de plástico a bater nas cabezas, sexan meniños ou maiores, coñecidos ou non.

Algo distinto, potente e moi vivo para a noite máis pequeniña.
É aí, a un paso.

Endemismo no arrecendario

2009-06-16T00:23:00.000+02:00

Thymus mastichina

Xa está; despois de moitas voltas e comprobacións, as flores acabaron de "cantar": temos un endemismo no noso arrecendario.

Ás veces as cousas xorden e veñen dadas. Así, sen querer.
O tomiño maior, ese que aparece acompañando a Gabriel, de 5º, na foto, é un endemismo ibérico, existente só en Portugal e España. Tamén en Galiza.

É verdade, temos un "Thymus mastichina".

Este veu da comarca do Sayago, no suroeste de Zamora. Unha terra con moito granito (este tomiño dáse mellor nos terreos silíceos ca nos calcarios) e con fermosos portóns tradicionais (alí tamén cada vez xa quedan menos).

Festa da Rosa

2009-06-13T21:15:00.000+02:00

Neste mes no que as herbas medran por todos os lados, Mos adica un día á rosa.

Rosas con formas bonitas e rosas co mellor arrecendo.
Ai, que pena! Cando queremos máis arrecendo temos que perder un pouco na forma.
Éche o que hai!

Esta noite en Ponteareas, Gondomar, O Porriño...toca traballar (en Bueu e Ares farano pola mañá).

Noites longas de dispoñer polo chan os mellores tapetes floridos. Follas e pétalos (os de rosa este ano andan escasos) conformando un cadro para un momento.

Arte efímera.

Unha árbore para aquí deixar

2009-06-05T18:17:00.001+02:00

Xacarandá (Jacaranda mimosifolia)

Unha árbore para deixar aquí, por nós, que imos fóra;
mais aquí, chantada na terra, deixa para sempre a marca da nosa ausencia, que xamais será de todo.

Árbore delicada, nativa do Brasil e de nome brasileiro,
temerosa das xeadas (as "neves" invernías ditas en Mos),
de fermosa e espectacular floración azul (ou azul violácea), en xuño.

Nós recitámoslle un poema moi axeitado para o momento.

Escoita (podes ler en alto):

Árbore,
cando eu marchar has aquí ti quedar.
Has de ver pasar outras xeracións.
Has de oír as cancións
De outros nenos, outras Primaveras.
A carón túa, meu fillo, hei de soñar
as miñas antigas, ilustres quimeras.

Árbore,
Cando eu marchar, has de falar
de min, que te plantei.
E, en cada ramallo novo que brotar,
Serás un xesto meu a perdurar:

- Por ti, de todo,

xamais marcharei …

Francisco Bugalho (adaptación miña )

A 2ª enquisa dixo

2009-06-04T19:13:00.005+02:00

Feita a visita da maioría dos grupos ao arrecendario e despois de ter cheirado a gusto

o noso centro aclama á herba luísa como a principal preferida.

En segundo lugar quedaron as mentas (sobre todo o poexo e a menta piperita).

Deseguido, e por esta orde, o tomiño alimonado, a lavanda, a nébeda, o pelargonio aromático,o tomiño, a melisa, o romeu, o fiúncho, incenso, ourego, tromentelo...

A aromática que menos votos recibiu foi a xarxa (a salvia), aínda que cómpre anotar que a santolina foi denostada por moitos dos visitantes que a quixeron mandar para o fondo do recinto escolar a acompañar a ruda, dado, para eles, o seu cheiro tamén desagradable.

Aí vai a 2ª enquisa

2009-05-26T16:00:00.002+02:00

A 1ª enquisa, aquela que preguntaba que gustaba máis do arrecendario deu o seguinte resultado:

Como está feito	12 (33%)
Observar e cheirar as plantas	3 (8%)
O camiño de pedras con rotondas	16 (44%)
Participar (marcar con serrín, coidar as plantas...)	4 (11%)
Enredar nel	1 (2%)

Agora imos facer outra enquisa sobre o noso arrecendo/planta do arrecendario preferidos.

Cal é o arrecendo preferido das nosas plantas aromáticas?

Pasamos docemente a man polas follas de cada unha de estas plantas e levamos ao nariz o arrecendo que nos deixou. Afinamos o noso olfacto. Así unha planta trala outra.

Non te esquenzas da ruda que está ao fondo de todo, pegada ao valado metálico.

Cheiradas todas, sempre hai unha que nos gusta máis; esa é a nosa preferida.

Miramos o seu nome e votamos por ela. Podémolo facer no blog, en comentarios; esta é a mellor opción para os que non sodes alumnos. Para os que aínda non o fixestes nunca: pinchamos en comentarios e escribimos na fiestriña que se abre ; a continuación, escollemos "Anónimo" e dámoslle a publicar comentario (queda ben indicar quen escribe). Por último, comprobamos que aparece publicado.

O alumnado debe votar na folla dada a cada grupo. Como non, tamén pode facer comentario (neste blog somos moi tolerantes).

Axiña saberemos cal é a que máis nos gusta.

A nosa preferida.

Xardíns que non parecen

2009-05-22T20:40:00.003+02:00

Festival de xardíns do castelo de Chaumont-sur-Loire

Hai xardíns cheos de plantas,
ás veces cheos de flores.

Tamén hai,
e cada vez máis,
xardíns espidos de vexetación.
Estes, coma estas pedras, van en aumento.

Son os tempos que corren.

A ruda

2009-05-19T23:23:00.001+02:00

Ruta graveolens

A ruda é unha planta de porte erguido que se vai facendo leñosa a medida que medra. Pode chegar a un metro de altura.
As follas son pequenas, glaucas (verde grisáceo) e alternadas.
As flores son de coloración amarela.
É orixinaria da Europa mediterránea.

Ten un cheiro forte bastante desagradable. Por isto está colocada ao fondo, separada das outras aromáticas e pegada ao valado metálico

Foi moi utilizada no pasado ao longo da historia. Defendía e curaba o mal de ollo.
Era unha das herbas que se deixaban fóra na noite de San Xoán para logo lavarse con elas pola mañá.
Olliño! A ruda pode producir a algunha persoa alerxia na pel por contacto.

Propiedades: Medicinal. Axeitada para as menstruacións (infusión con unha culleradiña de ruda, máx. 2 veces ao día); tamén aumenta a resistencia dos capilares sanguíneos. As follas verdes ben machucadas utilízanse coma cataplasma para grans da pel (pónselle despois unha gasa por riba).

En menor medida é utilizada como condimentar e aromática.

O seu aroma é moi forte, mais resulta desagradable. Tamén é un bo repelente de insectos.
Na cociña pódese utilizar(en moi pequena cantidade) dando un toque entre picante y amargo (utilízase máis en Italia). Pódelle acaer ben ao vinagre ese amargor metendo un ramalliño de ruda na botella. Tamén se utiliza para licores caseiros.

Solos: É moi resistente. Recoméndase solos un pouco alcalinos, ben drenados, permeables e secos, e ricos em materia orgánica.

Exposición: soleada

Poda: É recomendable no inverno, podendo ser intensa. Así colle mellor forma.

Reprodución: Prende ben por estaquiñas espichadas; tamén por sementes.

Para que non digan!

2009-05-15T21:56:00.002+02:00

As follas son verdes. Oín sempre.

Estou mal da vista; eu vexo mil cores na natureza.

É ou non é?

Philadelphus

2009-05-14T22:20:00.000+02:00

Philadelphus coronarius

Os filadelfos ( para outros celindas, xiringas...) abriron a súa branca flor.
Forte e perfumado arrecendo.

Rosas no meu xardín

2009-05-07T22:14:00.001+02:00

Cheira a rosas!

Benvidas de volta ao noso xardín rosas que cheirades a rosas!!

Se hai un aroma ao que todos adoran e do que ninguén renega é do da rosa. Mais, hai uns anos, foise perdendo interese polas rosas con arrecendo (a rosas!!) e estas só interesaban se eran lindas.
Si, conseguiuse que as rosas foran todas moi bonitas; mellorouse moito a súa forma, pero... perdeuse ese agradable cheiro a rosas que antes había!

O que gañaron as rosas en forma e fermosura perdérono en arrecendo.
Entre o olfacto e a vista, gañou claramente a vista.

Hoxe estamos a voltar ás rosas que cheiran a rosas. Hummm, que delicia!

Aquelas roseiras de variedades antigas, todas con moito arrecendo, outra vez interesan. Volve...por fin...cheirar a rosas!!

Outra novidade, esta realmente nova, é o uso dos pétalos soltos de rosa adornando algún plato de comida. Isto non o viran os nosos vellos, mais é a última das últimas.

Reprodución... de plantas

2009-05-03T10:00:00.002+02:00

Laura e Thais reproduciron o romeu postrado.

Si, ese anaquiño de romeu que Laura ten na man partiuse en tres anacos, espichamos (espetamos) cada un na terra e esperamos que boten raíces e así ter máis romeus.
Así de sinxelo, de este xeito tan fácil podemos reproducir moitas plantas e arbustos.

As plantas podémolas multiplicar de diversas maneiras.
O romeu soe reproducirse así como fixemos e prende ben. Veremos dentro de un mes. A ver se non me deixa quedar mal!

O incenso tamén se reproduce por espetos ou ponliñas metidas na terra e prende de marabilla.

O incenso é a mellor planta para ensinar esta técnica de reprodución vexetativa.

xasmín

2009-04-28T08:56:00.000+02:00

Aroma a xasmín...Ummm ...para moitos moi agradable; para uns, os menos, claramente desagradable.
Non todos somos iguais e ante os arrecendos e perfumes esta diferenza tamén se reflicte.

As follas do xasmín non son aromáticas, pero si o son as súas flores, que arrecenden fortemente; acentúase ese perfume ao darse no xasmín unha apretada floración.

Hai xasmín branco e amarelo. Os xasmíns amarelos destacan no inverno e resultan moi interesante para un período do ano escaso de flor e de cor..

Dentro dos brancos e aromáticos nós temos dúas variedades: o xasmín corrente ou mediterráneo (Jasminum officinale), tres pés ao remate do arrecendario, tralo valado de madeira do fondo; outros tamén recubrindo o poste de electricidade (cando conseguirá disimulalo?), existente á entrada do colexio, e no socalco de grava que hai ao lado.

O outro, o xasmín chinés (Jasminum polianthum), no xardín triangular, á beira do camiño de entrada. Os dous son difíciles de diferenciar, semellantes en folla e flor, tamén parecidos no arrecendo. A grande diferenza práctica témola no período de floración: abril-maio para o común e todo o ano para o chinés.

Será, será...

2009-04-24T23:49:00.005+02:00

As plantas non sempre as coñecemos ben.

Dicíame Thais, este venres último, eu trouxen unha planta que poñía menta, pero é seguro coma esta, unha melisa.

Certo, a colaboración e participación das familias, moi interesante e coa que estou satisfeito, creoume problemas coa denominación de varias plantas: unhas por estar mal identificadas, outras por ser variedades complexas.

Aínda ando a darlle voltas a un tomiño, será o tomentelo normal, Thymus vulgare ou será o Thymus mastichina, o que me parece máis probable. Dentro das mentas tamén temos tres variedades distintas, ademais da híbrida menta piperita.

Algunhas veces chamámolas por un nome que non é...ou non debera ser tal. Outras veces, a mesma planta en cada zona ten un nome distinto e non resulta fácil entenderse.

E isto pasa en todas as linguas.

Por iso, ademais do nome vulgar, hai un nome científico que debía valer para todas as linguas; grande avance, mais... non... non sempre hai coincidencia:
a herba luísa conta con dous nomes científicos, Lippia citriodora ou Aloysia tryphila.

Quen non está ao tanto de isto ten unha boa lea montada!

Romeu

2009-04-24T18:30:00.003+02:00

Rosmarinus officinale

É un arbusto aromático que pode chegar se non se poda aos 2 m.

Acepta ben o recorte e a poda polo que é usado tamén para formar sebes.

É unha das plantas aromáticas máis melíferas; existen incluso meles específicos de romeu. É a planta aromática preferida das abellas.

Existe outra variedade rastreira, pouco amiga de medrar cara arriba e que colga máis do que sobe; medra cara aos lados e sempre ao rente do chan: o romeu postrado (Rosmarinus of. postratus). Fai talmente como aquí ves; a man de Laura acubíllao docemente coma se fose un tarro no que pode asentarse e amosarse con seguridade.

Este romeu rastreiro nos últimos tempos é bastante utilizado en xardinería.
No noso arrecendario está á beira do romeu común.

Propiedades: Aromático, medicinal e condimentar. As súas follas, tanto secas coma frescas, dan sabor ás carnes e guisos. As súas flores azuis tamén se poden comer e serven para adornar ensaladas.

Solo: Indiferente ao tipo de terreo, pero sempre ben drenado

Exposición: Sol

Reprodución: Por estaca (bota raíces facilmente)

Rotonda

2009-04-09T01:49:00.002+02:00

Ultimamente estannos enchendo as estradas de rotondas ou redondas; eliminan semáforos, reducen velocidade, distribúen o tráfico ... e adornan. Adornar...adornar... só o fan algunhas. Aquí o axardinamento aínda é escaso e nas redondas está a comezar.
En Francia, pola contra, van nisto ben por diante e algunha merecía un aparcamento ao lado para admirar. A ver quen é capaz de poñerlle unha pega á da foto! E aínda tiña máis elementos xeitosos.
A construción vexetal do medio da rotonda, parecido a un canastro ou hórreo noso, era un copia vexetal de unha edificación existente e emblemática para eles.
Esta monada está en Périgueux, capital do Périgord e ás beiras do río Dordoña.

Unha chulada!

Curan... case todo

2009-04-02T00:27:00.006+02:00

Botándolle unha ollada aos valores das planta aromáticas, un queda pampo. Teñen unha morea de utilidades; mais desgraciadamente non as teñen todas. E isto é o corrente entre as herbas aromáticas e medicinais.

Estas herbas do noso arrecendario teñen grandes utilidades para a nosa saúde, á altura de moitas das medicinas de farmacia; mais, ás veces, non queda máis remedio ca ir ao hospital e...mesmo pasar polo quirófano. Isto foi o que lle ocorreu a Laura: xa ingresou no hospital dúas veces con síntomas semellantes aos de agora, pero os médicos non estiveron finos. Tentaron curarlle o mal que non tiña! E... tivo que volver por terceira vez, máis grave. Menos mal, vaise encamiñando.

Recupérate axiña... e ben, Laura! Envíanos un comentario dende aí, dende o hospital, cheo de esperanza.

Veixelas, celindas e espíreas gardan os altos

2009-04-01T00:17:00.002+02:00

A primavera asentouse entre nós e vén de floración adiantada. Claro, a primavera é gratis; é de balde toda esta regalía de cores e bos cheiros.

As espíreas (Spiraea x van houttei), as veixelas (Weigela florida) e as celindas ou xiringas (Philadelphus coronarius) dominan o alto do terraplén entre os dous campos; unha grevillea (Grevillea juniperina), de rara flor vermella, con follas picudas, remata o conxunto en terreo máis inhóspito no que a pedra aflora no chan. Forman unha matogueira florida moi chamativa; as cores brancas, rosas e, en menor medida, vermellas aportan colorido á vista.
A flor da celinda, branca e con forte arrecendo a azahar, regálanos o complemento aromático para o noso nariz.
Neste tempo tamén cheiran fortemente a azahar e mel as diminutas flores do pitosporo de Queensland -Australia, Pittosporum undulatum, e as do pitosporo de Nova Celandia, Pittosporum tenuifolium.

Tempo de regar

2009-03-27T17:48:00.003+01:00

Marzo veu quente e seco: quixo pasar por maio e conseguiuno. Tocou regar moitas veces. Tamén houbo que arrincar herbas malas que querían competir coas nosas aromáticas.
De momento vai todo ben.

Aínda máis

2009-03-26T19:19:00.005+01:00

Entre as cerdeiras ou cereixeiras que levan toda a súa mellor enerxía cara á flor salienta o Prunus serrulata kanzan ou kwanzan. Soe estar enxertado en cerdeira brava, a uns 2 m de altura. Estes dous "prunus" do colexio levan un ano enxertados.
Ten copa erguida, en forma de vaso e o seu tamaño é menor có das cerdeiras de froito. As follas son finamente serradas, rematando en pico, de cor cobre cando nacen e vermello alaranxadas na fin do outono.

Gardan o seu mellor momento para cando a primavera empeza; aí cóbrense de lindas flores rosas.

Cerdeiras en flor

2009-03-19T12:15:00.006+01:00

Veño de oír o cuco. Non o vin, que non se deixa ver, pero sentir si que o sentín.

O inverno está a despedirse de nós e faino pasando por ser primavera. A calor pola mañá non sobra, temos temperaturas mornas (estamos aínda en marzo); mais polo mediodía apreta e fai suar, son de primavera quente. Agardemos non pagar máis tarde esta delicia; xa saben, "cando marzo maiea, maio marcea".

E as cerdeiras acordaron e están a espertar do seu soño invernío. Dan o mellor de si, unha floración que causa abraio e delicia. As súas flores rosas e dobres, plenas para entendidos, dominan os nosos sentidos.

No noso xardín contamos con tres cerdeiras bravas, sen enxertar, e con catro de adorno. Dúas de estas son de pólas colgantes, raras por estas terras; as outras dúas soben cara ao ceo. A primeira está na entrada do colexio, pequena e coas pólas tocando no chan; é a da foto inferior, un Prunus x subhirtella pendula plena. Outra, a da foto superior, Prunus serrulata kiku-shidare-zakura, está no socalco preto do colexio, no alto e coas pólas péndulas a desculparse da súa elevada posición. As outras dúas, Prunus serrulata kwanzan, enxertadas por min, están na parte superior preto do campo de futbito.

As cerdeiras en flor son para os xaponeses o máximo que pode existir, a principal festa. Claro, todas estas variedades de cultivo ou, se prefiren, de xardinería proceden de Oriente, do lonxano Xapón.

Incenso

2009-03-13T21:41:00.003+01:00

Plectranthus coleoides "marginatus"

É unha planta herbácea perenne. As súas follas son rugosas, tirando a gordechas con peliños e con forma acorazonada; presentan as beiras ou marxes variegadas de cor branca e ás veces toda a folla colle esa cor. Estas follas son bastante aromáticas, evidentemente, a incenso.
Ten tendencia a erguer pouco os seus talos, a arrastrarse polo chan ou a colgar debido ao peso se está nun tarro.
Moi utilizada en xardinería de tarros en terrazas e balcóns.
Gústanlle os climas mornos e os quentes.

Propiedades: Aromática; tamén medicinal na India, mais aquí non soe utilizarse como medicinal.

Solo: Normal.

Rega: Soporta certa sequía.

Exposición: Semisombra ou sol . Quere lugar luminoso, mellor sen sol directo.

Ollo ás xeadas! Cómpre protexelas se vén un inverno duro coma o de este ano (aféctalles máis ás procedentes de viveiros). No noso arrecendario neste duro inverno de cinco salvaron tres sen protección. Preto da costa poden estar todo o ano fóra.

Poda: Débese despuntar os seus talos para que ramifiquen lateralmente; así dá unha planta máis compacta e xeitosa.

Reprodución: O mellor método consiste en espichar ramalliños ou estaquiñas, prende moi ben. Conseguiremos novas plantas de forma doada.

O cachourizo de Fabio

2009-03-09T16:47:00.003+01:00

Simpático o animaliño, a que si? Non sei eu como andará pola horta?

Curioso, o seu nome ( cachourizo ) sempre o utilizamos como despectivo e para insultar; en troques, o animal resúltanos simpático. Igualmente o seu corpo pinchudo debía meter medo aos contrarios, mais... realmente mostra máis debilidade ca fortaleza. É, pobriño, o preferido dos coches para esmagar.

E a magnolia veu en flor

2009-02-27T17:47:00.009+01:00

As magnolias adiántannos a primavera. E este soliño quente e cariñoso pon o resto.

Terán de ser estas flores lindas con forma de tulipán as que poñan a cara perante tempos duros e definitivos que por aquí están a ocorrer.

No noso xardín contamos con tres variedades de magnolias:
Magnolia soulangeana (ou soulangiana), esta branco crema e outra rosa clara;
M. liliiflora rustica rubra, máis arbustiva, entre as dúas anteriores e con flores púrpuras;
e M. stellata, coas flores estreladas e de moi bo arrecendo, dous exemplares aínda pequenos que calquera día pasarán pola desbrozadora cando Atila outra vez dea un repaso.

Poexo (ou menta)

2009-02-19T18:38:00.000+01:00

A unha nena moi xeitosa que pasou uns días apurados.

Vai por ti, Laura.

Mentha pulegium

Planta herbácea de folla perenne que tende a arrastrarse polo chan podendo chegar a case medio metro de altura. Esténdese moito e pode invadir outras zonas; é conveniente tela ben controlada ou tela dentro de tarros que impidan a súa estensión.
As súas flores son rosadas ou violetas en inflorescencias nacidas a partir da metade superior dos seus ramalletes.
Ten un perfume agradable.

Propiedades:Aromática, medicinal e condimentar. O seu principal uso é como dixestivo, para despois das comidas. A infusión das súas follas, flores e talos emprégase contra a tose, dores da gorxa, resfriados, gripe, asma, acidez de estómago, diarrea, gases, insomnio e problemas menstruais. Non se debe abusar, sendo conveniente deixar períodos sen tomala.
En uso externo é boa para pruídos e picaduras de insectos.
Na cociña utilízase menos: para condimentar sopas e verduras.

Solo: Húmidos. Aquí haberá que regar, pois váiselle facer seco.

Exposición: Sol

Reprodución: Rizomas, ramallos que ao tocar no chan botaron raíces.

Mais un día...

2009-02-16T21:45:00.004+01:00

Os adiantos da primavera chegaron. O Prunus pissardii, ameixeira de flor rosa e folla vermella cando nace e despois púrpura, está a florear. Pronto o seguirán as magnolias máis claras.

Algunhas árbores teñen a floración moi cedo, alégrannos o frío invernal e adiántannos o que coa primavera virá. Benvidas!!

O alumnado fai seu o arrecendario

2009-02-14T11:50:00.005+01:00

Viñeron días de sol e algunha calor ao mediodía. Por fin! Veu o sol, aínda que, polo de pronto, a calor ben a aguantamos. Xa din os vellos que "nunca choveu que non escampara".

As nosas herbas vanse repondo e estarricando; mais fano con coidado e disimulando, non vaia ser que o vello inverno volva dar un ramalazo.

As rapazas e algún rapaz tomaron o sacho e procuran ter as malas herbas á raia, que as malas sempre aproveitan todos os ventos a favor.
Non queren que lles pase o que o vello Confucio dixo e comenta con atino Chousa de Alcandra nas súas Breves: "Non son as malas herbas as que afogan a boa semente, senón a neglixencia do labrador". Por se acaso... ou porque o pasan ben facendo ben.

Un camiño no teu xardín (3)

2009-02-10T19:53:00.002+01:00

Cando nos pareza que xa sabemos o tipo de xardín que queremos, debemos pasalo da cabeza ao papel; facer un debuxo con certo detalle do que imos facer. Aquí debemos facelo a escala, a nivel caseiro podemos utilizar unha folla de caderno cuadriculada e por exemplo cada metro no terreo que se corresponda con tres cadradiños na folla de un caderno que teñamos. Por último marcamos no terreo con espetos e cordel.

Algunhas veces facemos retoques: cando pasamos a marcalo no propio terreo hai cousas que non nos cadran e vemos outras que antes nin nos deramos conta; xa está, facemos algún retoque.
Tamén nos pode facer mudar o deseño do xardín cando vemos o material co que contamos e queremos aproveitar eses elementos; por ex., o noso recendario ía ser de 12 x 3 m e quedou en 9,63x2,36 m por querer aproveitar uns troncos que tiñamos -constituían un estorbo e eran xeitosos para o noso xardín-.
Se reducimos o tamaño do xardín, o camiño tamén ha de reformarse; así, o noso recendario de tres rotondas pasou a dúas e fíxose máis estreito (50 cm en lugar dos 60 proxectados).

Xa ves, case todo ten un apaño, pero, olliño, un camiño debe ter como mínimo 50 cm; do contrario, andaremos con dificultades por el.

Santolina

2009-02-08T18:21:00.001+01:00

Santolina chamaecyparissus

Planta subarbustiva de clima mediterráneo, que raramente supera o medio metro e forma matos densos. Conta con moitos talos dos que saen pequenas e estreitas follas de cor gris prateada; as follas semellan dentes de peites e son aromáticas. Ten flores amarelas douradas con forma globular, no verán.
Moi utilizada para sebes de escasa altura e recantos soleados e de solo malo. O seu aroma lembra o da camomila, pero máis forte.
A súa cor grisácea ou glauca combina ben con flores de vivas cores.
É moito máis utilizada coma ornamental e aromática ca no uso culinario e medicinal.

Propiedades: Aromática (follas) e medicinal. Antiespasmódica, vermífuga, expectorante e analxésica. Dixestiva, en infusión. Úsase suplindo á camomila ou macela, mais en menor medida ca esa.
En saquetiños nos armarios evitan a couza da roupa.

Solo: Calquera que estea ben drenado
É de fácil cultivo, moi rústica e resistente ao frío e mesmo ás xeadas.

Exposición: Pleno sol

Poda: Frecuentes, para manter a forma compacta e redondeada. Máis intensa a principios da primavera. Recortar as flores cando se pasan.

Reprodución: Por estaca (por espichado) na primavera ou outono. Tamén pode dividirse o mato en dous.

Un camiño no teu xardín (2)

2009-02-02T12:21:00.003+01:00

A pedra nos camiños nosos queda ben, de marabilla diría eu. Dálle un toque elegante, integrándose perfectamente co medio, de calidade e á vez natural; pero haina que colocar con xeito, haille que buscar o asento, que quede á mesma altura e que diga ben. O que só vela guste , ás veces sen saber moi ben por que, é o máis difícil de lograr. Parece fácil, mais non o é tanto. Probade e veredes que non se trata só de pousar as pedras no chan e encher todo o espazo. Que va! Nin moito menos.

Nos laterais rectos debe ter liñas dereitas; no medio, mellor liñas máis redondas e pezas máis irregulares. Os tamaños das pedras tamén importan e deben combinar. Deben evitarse as liñas ou cortes rectos de cabo a rabo polo medio así coma as liñas ao través; as raias cómpre ilas matando.

A ver ti, con esa cara de espabilación que ti tes, se es quen de atopar unha pedra que non está de todo ben nesta rotonda! A ver que finos sodes. Agardo comentarios vosos.

Ourego

2009-01-29T09:18:00.000+01:00

Origanum vulgare

Planta rastreira, formando pequenos matos. Esténdese polo terreo, mais non tanto coma para facerse invasora. É de folla perenne.

Existe tamén outra variedade bastate coñecida: a "mejorana" ( Origanum majorana).

Propiedades: Aromático, medicinal e condimentar. Bo desinfectante e conservante. As súas follas e flores en infusión son bos ante resfriados, dor de cabeza, nervios e malestar de estómago. Moi utilizado na actualidade, tanto fresco coma seco, como condimento en pizzas; tamén no prebe, queixos, chourizos...

Solo: Soltos, ricos e algo alcalinos. Nos nosos terreos, ácidos, vén ben botarlle algo de cal.

Exposición: Sol
É resistente ao frío do inverno.

Poda: Conveniente efectuala despois da floración, aproveitando para secar ou conxelar as partes cortadas para cando faga falta.

Reprodución: Por semente e, aínda mellor, por división de mata

Atila por aquí pasou

2009-01-25T20:32:00.014+01:00

Por aquí pasou Atila. Si, si, queridos lectores meus, leron ben. Atila, ese que di a lenda que por onde pasaba nada quedaba; é dicir, o antepasado máis directo coñecido do "amigo" Bush.

Xa... xa sei que me diredes: aquí ninguén viu nada... non puido ser... Mais se un mira as árbores e plantas novas acordará e convirá comigo que Atila deixou aquí uns recadiños: arbustos de adorno cortados ou cortados "daquela maneira", os de falar directo dirán vilmente masacrados; arboriñas coa casca rebentada á altura do corte da herba... Ai, agora si, agora si ven a man directa do grande Atila.

En fin, ao xardín non lle sentou nada ben as visitas importantes que neste curso tivemos. Esas cuadrillas con desbrozadora ao lombo non reparaban en se era unha lavanda, un ilex crenata ou unha silva, silvestre por suposto, que, dado o descoido na limpeza por non facela ao seu debido tempo, decidira tomar asento no patio e apoderarse das zonas menos pisadas. Coma na guerra, fundamental a decisión, e decisión e atrevemento non faltou. Táboa rasa, primeiro cortar afeito e malo será que nese recorte non haxa algo que moleste e sobre. Repasen a doutrina Bush para o Iraq e terán orixinal e copia da moderna "medicina preventiva".

*

Pobre xente! Quen tería a culpa? Quen non sabe máis, quen os manda sen saber moi ben a que ou quen tal permite?

* Ilex crenata trala 2ª "razzia"trunfal

Un camiño no teu xardín (1)

2009-01-22T18:45:00.009+01:00

Os camiños nos xardíns facilitan o seu uso e disfrute, organizan o terreo, adornan e pódenlle dar un toque especial. Todo isto, claro, se está ben feito; se o seu tamaño, forma e posición é axeitada.
Hai camiños que se convirten en elementos de valor, son acordes ao noso xardín e útiles. Hai camiños que nos levan da man e dirixen a nosa mirada. Hai camiños que nos transportan e nos fan perder coma por engado; lindos eles.
Tamén hai camiños que nos preguntamos para qué demo están aí, que non levan a ningures e molestan á vista, camiños que dan gañas de disimular tapando no posible a súa vista con plantas e arbustos. En fin... hai camiños e camiños.
O primeiro a ter en conta é o tipo de xardín que queremos. Si... primeiro temos que ter claro o que queremos (e se temos condicións para facelo).
Un camiño será distinto se o noso xardín é regular ou de forma libre. Se é regular, o camiño tamén o ha de ser: debe ser equilibrado, mantendo as mesmas distancias e proporcións. Por contra, se o xardín ten forma libre, o camiño tamén ha de dar esa impresión e, curiosamente, non é máis doado; ben polo contrario, haberá que probar máis ata dar coa forma axeitada.

Melisa

2009-01-21T18:40:00.000+01:00

Foto de Occhipiuverdi

Melissa officinalis

A planta non é bonita; é semellante á ortiga ou estruga, pero de folla verde clara (tampouco pica). Soe acadar uns 80 cm. É invasora se lle gustan as condicións, polo que se debe controlar que non acceda a través das súas raíces aos terreos das veciñas. En Mos soporta o inverno; é de folla perenne.
Mellor recoller as follas antes da floración ou durante ela, aproveitando neste último caso tamén as flores.

Propiedades: Aromática, medicinal e condimentar. Agradable e intenso cheiro a limón. En infusións cálmanos cando temos resfriado, catarro, dor de cabeza e tamén regula a presión arterial; é moi axeitada para cando estamos nerviosos, depresivos e temos estrés. Acompañada da camomila ou macela axuda a dixestión, calma e refresca. As follas frescas aplícanse coma emplasto sobre picaduras de insectos e inchazos da pel. Algunha folla fresca, tallada en anaquiños, acompaña e mellora ensaladas.
Disque é un bo afrodisíaco para as mulleres; sería cousa de probar, aínda que sexa para despois abandonar.

Solo: Húmidos preferentemente

Exposición: Sol ou semisombra

Reprodución: Por división das plantas ou por sementes

Loureiro

2009-01-20T22:20:00.007+01:00

Laurus nobilis

Arbusto de folla perenne que pode acadar altura de árbore. Abondoso e moi propio noso: non falta preto da casa para levar un ramalliño á cociña. As súas follas son bastante perfumadas. Ás veces forma matogueiras motivadas por ser un arbusto do que poden saír moitos troncos dende o chan e en parte por ser invasor e nacer novos troncos das súas raíces.

Normalmente atopámolo só nunha beira da horta, a pouca distancia da casa; tamén pode formar bosques coma na I. de Cortegada, integrada no Parque Nacional das Illas Atlánticas.
Na antigüidade, para os gregos era unha árbore dos deuses e estaba adicado a Apolo; cos romanos, levalo na cabeza a xeito de coroa representaba o trunfo e a sabiduría: o xeneral victorioso entraba en Roma e desfilaba con unha coroa de loureiro; tamén a levaban emperadores e poetas. A palabra "bacharelato", referente aos estudos de secundaria anteriores á universidade, parece que procede de "bacca" + "laureatus"; laureado evidentemente co loureiro, que é o "laurus".
Nalgunhas zonas utilízanse os seus ramallos ao igual cós da oliveira para levar o Domingo de Ramos. Arde moi ben tanto a súa madeira coma as follas (incluso verdes), facendo ao arderen moito ruído, sendo utilizado para afumar os chourizos.

Propiedades: Aromático, medicinal e especialmente condimentar. As follas utilízanse para guisos, sopas e prebes ou salsas; é recomendable utilizalas despois de secalas, parcialmente ou totalmente. No interior de Galiza bótanselle ás castañas cando se cocen, no canto do fiúncho. Tamén se usan dentro de unha botella de vinagre para dar sabor especial a este. A súa infusión axuda a dixestión e estimula o apetito.

Solo: Prefire solos soltos e ben drenados.

Exposición: Prefire sol, mais vive perfectamente a media sombra.

Poda: Tolera moi ben a poda; por iso é usado para sebes e aínda é máis utilizado para topiaria ou recorte con diversas formas. No noso arrecendario ocupan o centro das dúas rotondas pretendendo darlle forma de pequena bóla a 1 m de altura.

Reprodución: Por semente ou de fillos nacidos das raíces

Xarxa

2009-01-19T16:27:00.000+01:00

Pablo (3º) coa súa xarxa
Salvia officinalis

É un arbusto aromático perenne de follas grises e aterciopeladas de 6o cm. As súas flores son azul-violáceas dispostas en espigas. Existen outras variedades: de folla púrpura (Salvia of. purpurascens), de folla variegada (Salvia of. tricolor) e de flor vermella (Salvia of. splendens, a máis utilizada nos xardíns).
Propiedades: Aromática, medicinal e condimentar. As súas follas poden ser usadas secas ou frescas para aromatizar ensaladas, prebes ou salsas e carnes de porco ou polo e vexetais. En infusión axuda á dixestión, combate a diarrea e alivia os resfriados, a tose e cando doe a gorxa. Tamén frea a sudoración nocturna. Axeitada como cicatrizante da boca con enxaugues con infusión de folla seca.
Para uso diario cóllense as follas tenras o propio día. O mellor momento para recoller as follas para secar ou conxelar é mesmo antes de florecer. As flores combinan ben nas marmeladas.

Solo: Rústico. Arxiloso (barro) areento e ben drenado. Un pouco de cal faina mellorar.
Exposición: Sol
Poda: Unha vez ao ano, para mellorar a forma.
Reprodución: Por estaca (de 10 cm, preferiblemente con poucas follas) ou por semente

Tomiño

2009-01-18T01:04:00.006+01:00

Gabriel (5º) co seu tomiño aportado

Tamén chamado tomentelo.
Thymus vulgaris

Características: Arbusto leñoso de escasa altura, de 20 a 40 cm. Conta con moitas variedades e mesmo con distintas cores de flor (rosa, branco e lila). As súas follas, perennes, son pequeniñas e moi perfumadas.

Propiedades: aromático, medicinal e condimentar. En infusión é dixestivo e tónico. Tamén é bo para os resfriados e a tose.

Na cociña utilízase: En carnes, guisos, prebes ou salsas e verduras.

Pode consumirse en fresco ou en seco (follas,flores e talos secados e gardados en frascos).

Solo: Pouco esixente, só precisa que sexa ben drenado e que non empoce. Soporta a sequía e os terreos pobres.

Propio do clima mediterráneo.

Exposición: soleada

Reprodución: semente (primavera) ou por división de mata. Tamén pode reproducirse espichando un ramallete no chan.

A xeada ataca

2009-01-13T17:01:00.002+01:00

Vai un frío de moito nabo e algunhas plantas sofren e sobreviven a estes fríos como poden; é dicir, con dificultades e mal. O noso arrecendario con un microclima especial, por estar en posición abrigosa, defendido do frío norte e coa parede do colexio a requentalo nas mañás asoalladas e darlle máis luz e calor, non o nota moito; mais a friaxe é intensa e prolongada e as plantas de incenso presentan follas queimadas pola xeada.

No resto do xardín escolar as alegrías morreron todas; a cafeeira, aínda nova, xa veremos se consigue rebrotar; as plantas crasas andan ao límite da súa resistencia e as tibuchinas, tamén.

Roubo no recendario

2009-01-08T21:13:00.000+01:00

Ao igual que xa ocorreu moitas veces no xardín do colexio, tivemos no noso recendario visita desagradable no Nadal. Non foi Papá Noel, non. Alguén veu sen sen ser convidado e non marchou de baleiro: levou a herba luísa que aportara Sara Cabaleiro. Esa "persoa" debe saber que as hai a vender nos viveiros; aí só hai que escoller e, claro, pagar a planta que se leva.

Traballando en grupo

2008-12-23T16:16:00.001+01:00

O camiño empedrado dálle outro aire e valor ao paseo... pero non se fai só.

Primeiro botei man de pedras que xa había arrincadas dentro do recinto. Os mediodías fanse longos e agora traballosos, e, cando non hai axudas... hai que sacrificarse. Máis tarde houbo que arrincar, transportar, retocar as pedras coa maceta e colocar. Non foi traballo en cadea, mais fíxose a cadea completa do traballo.

Plantáronse moitas aromáticas xa existentes no centro; había previsión de uso e estaban aviveiradas. A continuación, pediuse colaboración ao alumnado e familia e completouse a plantación sen ter que, ao remate, mercar ningunha o centro.

Os de sexto marcan

2008-12-23T16:13:00.003+01:00

Alumnado de 6º en plena demarcación de espazos por tipo de planta. 9,63 x 2,36 m no interior; 18 espazos de case metro cadrado, para outras tantas especies. Non está mal.
O serrín aínda fai unha última función antes de mesturarse e confundirse coa terra nai.

Primeiros pasos

2008-12-23T08:57:00.001+01:00

Primeiro fixo falta readaptar o deseño ao tamaño dos troncos que tiñamos sen uso ningún (reutilización). Reduciuse o tamaño previsto. Despois aplanar e sacar un tocón de nespereira que aí había. Isto fíxoo Juan Palmiras neses días que non o desprazaron ao CDL. A partir de aquí... abandonados de axuda e tirar para adiante. O primeiro foi botar contas, redeseñar e tirar uns cordeis para o paseo.